Feldspatik seramik nedir? Feldspat porseleni ve CAD/CAM blokları

Feldspatik seramik neyden yapılır?

Dental porselenin en eski ailesidir. Cuzic ve arkadaşlarının 2025 derlemesi dental seramiğin temel bileşenlerini feldspat, kuvars ve kaolen olarak sayar. Aynı derlemeye göre fırınlamada önce feldspat erir, translüsensin büyük kısmı kuvarstan gelir, dayanımı artırmak için de alüminyum oksit eklenir. Sonuçta camsı bir matris oluşur, kristaller bu camın içinde dağılmış hâlde kalır.

Yapı cam ağırlıklı olduğu için ışık malzemenin içinden geçer ve dağılır. Feldspatik seramiğin estetiği buradan gelir: ince bir lamine, altındaki dişin rengini taşır. Aynı cam yapı malzemeyi kırılgan da yapar, çünkü çatlak camın içinde kolay ilerler. Işık geçirgenliğinin ayrıntısı translüsens nedir sayfasında.

Metal destekli porselende altyapının üstüne yığılan porselen de bu ailedendir. Mokhtarpour ve arkadaşlarının 2017 makalesi feldspatik porseleni lösit (potasyum alüminosilikat) ile camın oluşturduğu bir kompozit olarak tanımlar. Kaplamalı restorasyonda porselenin yeri monolitik ve kaplamalı nedir yazısında anlatılıyor.

Elle yığılan porselen ile feldspatik blok arasındaki fark ne?

Kimyası benzer, üretimi farklı. Teknisyenin fırçayla yığıp fırınladığı porselende her katman ayrı pişer ve katmanlar arasında gözenek kalabilir. CAD/CAM bloğu ise fabrikada üretilir, kazımaya hazır tek parça olarak gelir. Bloktan çıkan parçada teknisyenin eli formda ve yüzeyde kalır; malzemenin iç yapısı fabrikada belirlenmiştir.

Bu blokların ilk örneklerinden VITABLOCS Mark II, Mokhtarpour ve arkadaşlarının aktardığına göre 1991’de CEREC sistemi için piyasaya çıktı. Aynı makale bloğu cam matris içine gömülü feldspatik kristal parçacıklar olarak tarif eder ve kristal oranını hacimce yaklaşık yüzde 30 verir. VITA bu bloğu bugün CEREC/inLab ve Planmeca makinelerine özel tutucularla, ayrıca evrensel tutucu kullanan başka kazıma sistemleri için üretiyor.

Feldspatik seramik ne kadar dayanıklı?

Cam esaslı seramikler içinde en zayıf gruptur. Rexhepi ve arkadaşlarının 2023 sistematik derlemesi feldspatik seramikler için 97-133 MPa bükülme dayanımı, 45 GPa elastik modül ve 640 HV sertlik verir. Yazarlar bu grubun cam esaslı seramiklerin en zayıfı olduğunu ve kırılmaya yatkın olduğunu açıkça yazar. Lityum disilikat ve zirkonyumun değerleri bunun belirgin biçimde üstündedir; sayılar e.max nedir ve zirkonyum nedir yazılarında. Bükülme dayanımının hangi deneyle ölçüldüğü ISO 6872 nedir yazısında anlatılıyor.

Skorulska ve arkadaşlarının 2021 derlemesi de yüksek translüsensin ve doğal görünümün yanında cam içeriğinin kırılganlığa ve düşük kırılma dayanımına yol açtığını yazar. Aynı derleme klinik tarafta VITA Mark II inleyler için 8 yılda yüzde 90,6, 10 yılda yüzde 85,7-89 sağkalım bildiren çalışmaları aktarır. Sağkalım zamanla düşüyor, ama malzeme uzun süreli klinik veriye sahip.

VITA’nın ürün sayfası Mark II için önerilen endikasyonları inley, onley ve parsiyel kron olarak sayar; tek diş restorasyonlarının genelinin yapılabileceğini, ayrıntının kullanım kılavuzunda olduğunu ekler. Cuzic derlemesi feldspatik seramiği lamine, inley, onley, parsiyel kron ile ön ve arka bölge kronu endikasyonlarıyla listeler. İnley ve onley inley onley nedir, lamine lamine nedir sayfasında anlatılıyor.

Feldspatik blok nasıl kazınır ve bitirilir?

Feldspatik blok kazındığında son hâlindedir. Zirkonyumdaki gibi bir büzülme payı yoktur, lityum disilikattaki gibi kristalizasyon fırını da gerekmez. VITA, Mark II için restorasyonun ek fırınlama olmadan cilalanarak bitirilebildiğini öne çıkarır. Renk karakterizasyonu istenen işlerde yüzeye boyama ve glaze uygulanır. Yalnız polisaj ile bitirilen işlerde yüzeyin parlaklığı tamamen cila adımına kalır.

VITA’nın sayfasına göre Mark II bloklar 8 x 10 x 15, 10 x 12 x 15 ve 12 x 14 x 18 mm boyutlarında üretilir. Seçim restorasyonun boyuna ve makinenin kabul ettiği tutucuya göre yapılır. Sayfada disk formu yer almaz, Mark II yalnız blok olarak sunulur; format farkı blok ve disk nedir yazısında.

Kazımada en çok dikkat isteyen yer kenardır. Cam yapı ince kenarda kolay çentiklenir; laminede ve ince inley kenarlarında ucun durumu ve makine ayarı bu yüzden daha çok önem taşır. VITA bu bloklar için ayrı bir taşlama önerisi belgesi yayımlıyor, makine ayarı oradan alınır. Uç seçimi frez ucu nedir, adımlar kazıma süreci yazısında anlatılıyor.

Feldspatik seramik nasıl yapıştırılır?

Feldspatik restorasyon adeziv olarak, rezin simanla yapıştırılır. Skorulska derlemesi silikat seramiklerin mikromekanik tutuculuk için hidroflorik asitle pürüzlendirilmesi gerektiğini yazar; feldspatik seramik de bu gruptadır. Mokhtarpour ve arkadaşları mekanizmayı şöyle anlatır: asit silika içeren cam matrisle tepkimeye girer, camı çözerek kristal yapıyı açığa çıkarır ve simanın kilitleneceği pürüzlü bir yüzey bırakır. Ardından silan sürülür.

Süre ve konsantrasyonda literatür tek sesli değil. Avram ve arkadaşlarının 2022 çalışması, üreticilerin feldspatik, lösitle güçlendirilmiş ve polimer infiltre seramikler için yüzde 9-10’luk hidroflorik asitle 60 saniye önerdiğini aktarır. Aynı kaynağa göre lityum disilikatta öneri yüzde 5 ile 20 saniyedir. Mokhtarpour ve arkadaşları ise Mark II’de asidi yüzde 5 ile yüzde 10 arasında, süreyi 20 ile 120 saniye arasında değiştirmiş ve bağlanma dayanımında anlamlı fark bulmamıştır.

Asitleme protokolünde bağlayıcı olan, kullanılan bloğun kullanım kılavuzudur. Laboratuvarın işi iş emrine hangi bloğun kullanıldığını açıkça yazmak ve iç yüze glaze ya da cila taşırmamaktır. Yanlış malzeme bilgisi, ağızda yanlış asitleme protokolü demektir. Siman tarafının ayrıntısı simantasyon nedir sayfasında.