Boyama ve renklendirme nedir? Zirkonyum boyama sıvısı ve yüzey boyası

Renk restorasyona hangi aşamada verilir?

CAD/CAM ile üretilen bir restorasyonda renk, akışın farklı yerlerinde verilebilir. En baştaki seçenek malzemenin kendisidir. Hazır renkli bir zirkonyum diski ya da belirli renkteki bir lityum disilikat bloğu, rengi kazımadan önce içinde taşır. Beyaz zirkonyumla çalışılıyorsa renk sinterden önce verilir: kazınan parça henüz gözenekliyken renk veren metal iyonları içeren bir sıvıyla boyanır. Son fırından çıkan parçaya ise yüzey boyası sürülür ve porselen fırınında sabitlenir.

Bunlar birbirinin yerine geçmez, üst üste biner. Doğru seçilmiş taban rengi işin büyük kısmını görür. Sıvıyla boyama buna bölgesel derinlik ekler. Yüzey boyası da kesici kenardaki saydamlığı, fissür rengini ya da bir lekeyi taklit etmek içindir. Renk seçimi baştan yanlışsa boya bunu ancak bir yere kadar toparlar.

Zirkonyum boyama sıvısı nasıl çalışır?

Sinterlenmemiş zirkonyum tebeşir kıvamında, gözenekli bir yapıdadır ve bu hâlde sıvıyı emer. Sıvıdaki renk veren iyonlar gözeneklere yerleşir. Parça sinterlemede yoğunlaşıp küçülürken bu iyonlar yapının içinde kalır. Fırından önce parça soluk ya da beklenmedik bir renkte görünür; asıl renk sinterden sonra çıkar.

Sıvının inebildiği derinlik sınırlıdır. Giti ve Hojati 2018 tarihli makalelerinde Kim ve arkadaşlarının bulgusunu aktarır: sıvı tek uygulamada yaklaşık 0,1 mm, iki uygulamada 0,2 mm, üç uygulamada 0,3 mm derine ulaşmıştır. Beyaz zirkonyumu boyamak, rengi parçanın bütününe değil yüzeye yakın bir kabuğa vermek demektir. Kalın bir kronda içerideki beyaz çekirdek rengi açabilir.

Giti ve Hojati’nin kendi çalışmasında A2 sıvısı bir, iki ya da üç kez sürüldü, örnekler sonra 2, 1,5, 1 ve 0,5 mm kalınlığa inceltildi. Uygulama sayısı arttıkça örnekler koyulaştı, kırmızı ve sarı bileşenler arttı. İnceltilen örnekler daha açık çıktı. Kalınlık 2 mm’den 1 mm’ye ve 0,5 mm’ye indiğinde renk farkı gözle seçilebilecek düzeydeydi. Teknisyen için anlamı şu: aynı sıvı ve aynı el, ince bir lamine ile kalın bir azı kronunda aynı rengi vermez.

Daldırma mı fırçayla boyama mı?

Daldırmada parça sıvıya batırılır, çıkarılır, kurutulur ve sinterlenir. GC, Initial Zirconia Coloring Liquid sayfasında standart yolu şöyle anlatır: önce yalnız kesici kısım birkaç saniye mavimsi ya da grimsi bir sıvıya, sonra parçanın tamamı gövde rengine daldırılır. Sistemde dördü boyun, dördü gövde, dördü efekt rengi olan on iki sıvı vardır ve bunlar fırçayla da sürülebilir.

Fırçayla boyamada teknisyen bölge bölge çalışır. Boyun bölgesine daha doygun, kesici kenara daha soğuk ve saydam görünen renkler verir. Sinter öncesinde boyanmış alan çıplak gözle zor seçildiği için bazı sistemler işaret renkleri sunar; GC’nin sisteminde bu iş için dört ayrı işaret rengi bulunur.

Daldırma süresi rengi de dayanımı da etkiler. Orhun 2017’de CAD/CAM ile kazınmış üç üyeli zirkonyum köprü altyapılarını A2 sıvısında 2, 4 ve 6 dakika bekletti; 2 dakika, kullanılan sıvının üreticisinin önerdiği süreydi. 2 dakikalık grup, hazır A2 renkli bloktan kazınan altyapılara yakın renk verdi ve kırılma yükü boyanmamış gruptan anlamlı biçimde farklı çıkmadı. 4 ve 6 dakikada renk hedeften uzaklaştı, kırılma yükü de anlamlı biçimde düştü. Uzun bekletmek daha iyi renk demek değildir. Sıvıların bileşimi markadan markaya değiştiği için bu süreler başka bir sıvıya taşınamaz; her sıvıda kendi kullanım kılavuzu esas alınır.

Boyama translüsensi etkiler mi?

Malzemeye göre değişir. Yousry ve arkadaşlarının 2024 sistematik derlemesi bu konuda karışık bulgular aktarır. Derlemedeki çalışmalardan birinde boyama sıvısı klasik itriya stabilize zirkonyumun translüsensini değiştirmedi, tam stabilize translüsent zirkonyumda ise düşürdü. Başka bir çalışmada boyanmamış ve hazır renkli örnekler, sıvıyla boyanmış örneklerden daha translüsent çıktı. Çok katmanlı zirkonyum da tek renkli zirkonyumdan daha yüksek translüsens gösterdi. Yüksek translüsensli disklerle çalışırken sıvıyla boyamanın görünümü değiştirebileceğini hesaba katmak gerekir. Disk tipleri zirkonyum blok çeşitleri yazısında.

Yüzey boyası ve karakterizasyon nasıl yapılır?

Yüzey boyası son fırından çıkmış parçaya uygulanır. Boyalar pigment katılmış ince cam tozlarıdır. Sıvıyla karıştırılıp fırçayla sürülür, porselen fırınında yüzeye kaynaşır. Çoğunlukla glaze ile aynı fırında ya da glaze katmanının altında fırınlanır. Lityum disilikat için Ivoclar, IPS e.max CAD’de boya ve glaze’in mavi fazda sürülüp kristalizasyonla birlikte fırınlanabildiğini, istenirse kristalizasyondan sonra ayrı bir fırında yapılabildiğini belirtir.

Karakterizasyon, doğal dişte görülen ayrıntıları taklit etmektir: boyun bölgesindeki koyulaşma, kesici kenardaki gri-mavi ton, fissürdeki kahverengi çizgi, minedeki beyaz leke gibi. Bu boyalar yüzeyde durduğu için provada yapılan frez düzeltmesi onları siler. Kontak ya da oklüzyon düzeltmesinde boyası giden parça ya yeniden boya ve glaze fırınına girer ya da o bölge polisaj ile bırakılır.

CAD/CAM’de boyama ne zaman gerekir?

Hazır renkli ve çok katmanlı disklerle çalışan laboratuvarda sinter öncesi boyamaya daha az iş düşer. Renk diskten gelir, yüzey boyası son dokunuş için kullanılır. Beyaz diskle çalışan laboratuvar ise rengi büyük ölçüde boyamayla verir ve daha az disk çeşidiyle stok tutar. Seçim, stok maliyeti ile teknisyen zamanı arasında yapılır.

Kazıma tarafında dikkat edilecek şey parçanın temizliğidir. Yüzeyde kalan kazıma tozu sıvının eşit emilmesini bozabilir. Kazınan parça boyamadan önce tozdan arındırılır, destek bağlantıları düzeltilir ve parça sıvıya kuru girer; kurutma ve bekleme süreleri için sıvının kılavuzuna bakılır. Bu adımlar kazıma süreci ve zirkonyum sinterleme yazılarında daha ayrıntılı anlatılıyor.