İçeriğe geç

Kazıma süreci: taramadan teslime sekiz adım

İleriSüreç3 Kasım 20268 dk

Hekim taramayı gönderir, birkaç gün sonra kron elindedir. Arada dosya üç programdan, makineden ve fırından geçer; her durakta bir karar verilir ve her durakta bir hata saklanabilir. Diş kazıma süreci, ağızdaki preparasyondan hekimin eline geçen krona kadar burada adım adım anlatılıyor.

Kimin için
Diş hekimi, teknisyen, laboratuvar
Malzemeler
Zirkonyum (disk), lityum disilikat (blok)
Yazılım
Tarama, CAD, CAM; çoğu iş akışında üç ayrı program
Fırın
Zirkonyumda sinter, e.max'ta kristalizasyon

Kısa cevap. Dijital bir restorasyon sekiz adımda üretilir: tarama, dosya aktarımı, CAD tasarım, CAM yerleşim, kazıma, ayırma ve düzeltme, sinter ya da kristalizasyon, bitim ve kontrol. Hekim taramayı yapar; tasarım, kazıma ve fırınlama laboratuvarda ya da kazıma merkezinde yapılır.

Bir kron diskten nasıl kazınır? Sahnenin durağan karesi.
Uç
Ø 2,5mm
Geçiş
Kaba 4/16
Disk
Ø 98,5 · 18mm
İlerleme
%19
Bu sayfada · 11 bölüm
  1. Diş kazıma süreci hangi adımlardan oluşur?
  2. Tarama nasıl yapılır, neye dikkat edilir?
  3. Tarama dosyası laboratuvara nasıl aktarılır?
  4. CAD tasarımda hangi kararlar verilir?
  5. CAM yerleşimde parça diske nasıl konur?
  6. Freze makinesinde kazıma nasıl ilerler?
  7. Kazınan parça diskten nasıl ayrılır?
  8. Sinter ya da kristalizasyonda ne olur?
  9. Teslimden önce bitim ve kontrol nasıl yapılır?
  10. Sık sorulanlar
  11. Kaynaklar

Diş kazıma süreci hangi adımlardan oluşur?

Diş kazıma süreci sekiz adımdan oluşur; her adımın çıktısı bir sonrakinin girdisidir. Tablo kimin ne yaptığını tek bakışta gösterir.

# Adım Kim yapar Girdi Çıktı
1 Tarama Hekim ya da laboratuvar Preparasyon, ölçü, model 3B tarama
2 Dosya aktarımı Hekim Tarama STL, PLY, OBJ
3 CAD tasarım Teknisyen ya da tasarımcı Tarama dosyası Restorasyon STL
4 CAM yerleşim Laboratuvar ya da kazıma merkezi Restorasyon STL, disk bilgisi Frez yolları
5 Kazıma Freze makinesi Frez yolları, disk ya da blok Ham parça
6 Ayırma ve düzeltme Teknisyen Ham parça Temizlenmiş parça
7 Sinter / kristalizasyon Fırın Temizlenmiş parça Son dayanımlı parça
8 Bitim ve kontrol Teknisyen Fırınlanmış parça Teslime hazır restorasyon

Tarama nasıl yapılır, neye dikkat edilir?

Hekim preparasyonu ya ağız içi tarayıcıyla doğrudan tarar ya da klasik ölçü alır. Ölçü alındıysa ondan dökülen alçı model laboratuvarda model tarayıcıyla taranır. İki yolda da sonuç aynıdır: dişlerin yüzeyini küçük üçgenlerle tanımlayan bir 3B ağ.

Yalnız preparasyonlu çene yetmez; karşı çene ve kapanış kaydı da taranmalıdır. Bunlar eksikse tasarımcı kronun karşı dişe nerede değeceğini göremez, oklüzali tahminle verir. Böyle bir kron ağızda çoğu zaman yüksek kalır ve hekim onu koltukta aşındırarak düzeltmek zorunda kalır.

Tarama dosyası laboratuvara nasıl aktarılır?

Tarama, tarayıcının kendi programından dışa aktarılan bir dosya olarak gönderilir. En yaygını STL: yalnız şekli taşır, renk yoktur, ama neredeyse her CAD yazılımı açar. Diş eti sınırını ya da renk farkını görmek isteyen tasarımcı için PLY ya da OBJ tercih edilir, çünkü bu ikisi rengi de taşıyabilir.

  • Medit: dışa aktarma Medit Link’ten yapılır, Medit Scan for Clinics içinden doğrudan desteklenmez. Renkli veri için PLY ya da OBJ önerilir.
  • 3Shape TRIOS: Unite’ta vaka üzerinden Export ile DCM, STL ya da PLY olarak alınır. Yalnız işlenmiş ya da gönderilmiş taramalar dışa aktarılabilir.

CAD tasarımda hangi kararlar verilir?

Tasarımcı önce marjini çizer: kronun kenarının dişe oturacağı çizgi. Kronun oturmasını en çok bu çizgi belirler. Marjin bir yerde preparasyonun basamağından kısa çizilirse kron orada açık kalır; uzun çizilirse kenar diş etine taşar.

Sonra kronun dişe hangi yönden takılacağı (yerleştirme yolu) seçilir ve kronun iç yüzeyiyle diş arasında yapıştırıcının yerleşeceği boşluk, yani siman aralığı girilir. Bu aralık çok dar verilirse kron sona kadar inmez. En son kronun dış formu çizilir: komşu dişe temas noktası ve karşı dişle kapanış. Köprüde üyeleri birbirine bağlayan bölümün kalınlığı, yani bağlantı kesiti, de bu adımda ayarlanır.

Malzeme tasarımı sınırlar. Örneğin IPS e.max CAD arka kronda en az 1,5 mm kalınlık ister; köprüde bağlantı kesiti en az 16 mm² olmalıdır. Restorasyon tipine göre tüm değerler IPS e.max CAD rehberinde, dayanım sınıfları malzeme tablosunda.

Çıktı, restorasyonun kendi STL dosyasıdır.

Devamı: Dental CAD/CAM yazılımları: hangi CAD programı ne sunar

CAM yerleşimde parça diske nasıl konur?

Bu adım ekranda yapılır; disk henüz makineye takılmamıştır. CAM yazılımında diskin bir modeli açılır ve tasarlanan kron bu modelin içine yerleştirilir. Sıra şöyle:

  1. Malzeme ve biçimi (disk ya da blok) seçilir: zirkonyum için disk, e.max için blok (blok ve disk farkı).
  2. Yerleşim (nesting): parça diskin içine konumlandırılır. Çok katmanlı (multilayer) diskte parçanın diskteki yüksekliği sonuç rengini etkiler.
  3. Tutucular konur: parçayı kazıma bitene kadar diske bağlı tutan ince köprücükler.
  4. Büyütme faktörü girilir: zirkonyum sinterde büzüleceği için parça diskin etiketindeki oranla büyütülür.
  5. Frez yolları hesaplanır: önce kalın uçla kaba işleme, sonra ince uçlarla ayrıntı.

Freze makinesinde kazıma nasıl ilerler?

Makine CAM’in hesapladığı yolları sırayla uygular. Kaba işlemede kalın uç kronun çevresindeki fazla malzemeyi katman katman kaldırır; ince işlemede daha ince uçlar marjini, tüberkül tepelerini, fissürleri ve kronun iç yüzeyini işler. Makineden makineye değişen üç nokta:

  • Kuru ya da ıslak: ön sinterlenmiş zirkonyum genellikle kuru, cam seramik soğutma sıvısıyla ıslak kazınır. Hangi malzemenin hangi modda kazınacağını makine ve malzeme üreticisi belirler.
  • 4 ya da 5 eksen: beşinci eksen açılı vida kanalı ve derin alttan kesik (undercut) gibi geometrilere erişimi kolaylaştırır.
  • Uç durumu: aşınmış uç malzemeyi kesmek yerine zorlar. Sonuç marjinde pürüzlü ya da çentikli bir kenardır; ince marjinde kenar kırılabilir. Uç ömrünü sayan makineler süresi dolan ucu kullanmaz, takım değiştiricideki yedeğine geçer; saymayanlarda ucu teknisyen takip eder.

Devamı: Dental freze makinesi nasıl çalışır: eksen, mil ve uç

Diskteki cepte kaba geçiş: kronun üstü kesilmemiş blok, çevresi 0,5 mm basamaklı teraslar, yanda pimli iki eski kron

0,5 mm katman Kalın uç her geçişte bir kat iner; kronun çevresi teras teras açılır, lime çizgi kesilen katmanın yolu.

Kaba geçiş, ölçekli değil. 3B sahnede izle

Kazınan parça diskten nasıl ayrılır?

Teknisyen diski makineden çıkarır ve kronu diske bağlayan tutucuları ince bir frez ya da ayırma diskiyle keser. Tutucunun bıraktığı küçük çıkıntı aynı frezle düzeltilir; düzeltilmezse fırından sonra sert bir kabarıklık olarak kalır. Zirkonyum bu aşamada hâlâ tebeşir kıvamında yumuşaktır; dikkatsiz tutulursa marjin kırılabilir. Renklendirme sıvısı kullanılacaksa sinterden önce, bu aşamada sürülür.

Sinter ya da kristalizasyonda ne olur?

Zirkonyum fırında sinterlenir: yoğunlaşır, büzülerek tasarım boyutuna iner ve son dayanımına ulaşır. Program ve süre diskin üreticisine bağlıdır.

IPS e.max CAD kristalize edilir: kazınabilir mavi fazdan son lityum disilikat fazına geçer. Ivoclar IFU’su Programat fırınlar için programa göre 840-860 °C ve 7-10 dakika bekleme verir; kristalizasyonda parça yalnız %0,2 küçülür (yoğunlaşır) ve yazılımda telafi edilir.

Devamı: Zirkonyum sinterleme: üreticilere göre sinter programları

Teslimden önce bitim ve kontrol nasıl yapılır?

Boyama ile renk, glaze (parlak cam sır) ile parlak yüzey verilir, gerekirse polisaj yapılır. Teslimden önce marjin uyumu, temaslar ve oturma model üzerinde kontrol edilir.

Hataların çoğu ilk üç adımda doğar: belirsiz bir marjin, eksik kapanış kaydı ya da malzemenin asgari kalınlığının altında kalan bir tasarım. Kazıma ve fırın ancak iyi bir dosyadan doğru parça üretebilir.

Sık sorulanlar

Diş kazıma ne demek?

Dental CAD/CAM'de kazıma, bilgisayarda tasarlanan kron, köprü ya da veneerin freze makinesinde zirkonyum diskten ya da cam seramik bloktan oyularak üretilmesidir. Diş taşı temizliği anlamındaki "diş kazıma" ile ilgisi yoktur.

Zirkonyum neden büyütülerek kazınır?

Zirkonyum ön sinterlenmiş, yumuşak hâlde kazınır ve sinterde belirgin biçimde büzülür. CAM yazılımı bu büzülmeyi telafi etmek için parçayı diskin etiketindeki büyütme faktörüyle büyütür.

e.max neden mavi renkte kazınır?

IPS e.max CAD kazınabilir bir ara fazda (mavi faz) satılır. Bu fazda dayanımı düşüktür, kolay kazınır; kristalizasyon fırınlamasından sonra diş rengine ve son dayanımına ulaşır.

Tasarımı kendim yapıp sadece kazıtabilir miyim?

Evet. CAD'de tasarlanan restorasyon STL olarak bir kazıma merkezine gönderilebilir; CAM, kazıma ve fırınlama orada yapılır. Buna fason kazıma denir.

Kaynaklar

Uzman okuması bekliyor; sayılar kaynaklardan. Yayın ilkeleri

NoBelgeTür
1IPS e.max CAD Labside IFU, Rev. 0, 2017Üretici belgesi, üçüncü taraf kopyası. Güncel sürümü Ivoclar'dan doğrulayın.Üretici belgesi, üçüncü taraf kopyası. Güncel sürümü Ivoclar'dan doğrulayın.
2Medit: tarama verisini dışa aktarma ve üçüncü taraf CADÜretici destek sayfası.Üretici destek sayfası.
33Shape Unite: taramaları dışa aktarmaÜretici destek sayfası, 07.11.2023.Üretici destek sayfası, 07.11.2023.
4ISO 6872:2015, Tablo 1Standart, resmi önizleme.Standart, resmi önizleme.