Polisaj nedir? Zirkonyum ve seramik restorasyonda mekanik parlatma

Polisaj neyi düzeltir?

Frezeden çıkan her parçanın yüzeyinde frez ucunun izi vardır. Kazıma stratejisi ne kadar ince seçilirse seçilsin, uç yüzeyde çok küçük basamaklar ve çizgiler bırakır. Teknisyen kontakları ayarlarken, destek bağlantısını keserken ya da oklüzyonu düzeltirken bunlara el frezinin izlerini de ekler. Polisaj bu pürüzleri kademe kademe siler. Her aşama bir öncekinin bıraktığı çizikten daha ince bir çizik bırakır, sonunda göz parlak bir yüzey görür.

İşin görünüşten öte bir yanı da var. Pürüzlü yüzey plak tutar; Mai ve arkadaşlarının çalışmasında plak birikiminin en az olduğu pürüzlülük sınırı 0,2 µm olarak verilir. Pürüzlü seramik karşıt dişi de daha çok aşındırabilir. Seramik yüzeyindeki çizikler ayrıca çatlağın başlayabileceği noktalardır.

Zirkonyumda polisaj nasıl yapılır?

Zirkonyum çok sert bir malzemedir, sıradan lastiklerle parlamaz. Bu iş için elmas partiküllü polisaj lastikleri kullanılır. Setler genellikle kaba, orta ve ince olmak üzere üç aşamalıdır. Bazılarında son adım elmas pastayla çalışılan bir fırçadır. Aşamalar renkle ayrılır ve sırayla kullanılır.

Sıranın neden önemli olduğunu Mai ve arkadaşlarının 2019 çalışması gösterir. Üç firmanın zirkonyum polisaj setini dört protokolle denediler: yalnız kaba, kaba ve orta, kaba ve ince, kaba-orta-ince. Üç sette de tam protokol pürüzlülüğü 0,2 µm’nin altına indirdi. Orta aşama atlanıp kabadan doğrudan inceye geçildiğinde ise hiçbir set bu sınırın altına inemedi; ince lastik, kaba aşamanın bıraktığı derin çizikleri kapatmaya yetmedi. Setler arasında yüzeydeki faz dönüşümü ve biyofilm oluşumu da farklı çıktı, yani sonuç kullanılan sete de bağlı.

Hmaidouch ve arkadaşlarının 2014 çalışması da aynı yöne işaret eder. Glaze’li tam konturlu zirkonyum kaba elmas frezle aşındırıldığında pürüzlülük belirgin biçimde arttı. Ardından gelen kaba, orta ve ince polisajda değerler her adımda düştü; anlamlı düşüş orta ve ince aşamalarda görüldü. İnce polisaj sonrası yüzey, glaze’li ilk hâlinden istatistik olarak farksız çıktı. Porselenle kaplanmış zirkonyum örnekler ise her aşamada tam konturlu örneklerden daha pürüzlü kaldı. Fark monolitik ve kaplamalı yazısında anlatılıyor. Lastiğin devri ve uygulanan kuvvet kullanılan setin talimatına göre ayarlanır; aşırı ısı ve basınç zirkonyum yüzeyine zarar verebilir.

Sinterlenmiş zirkonyumu frezle düzeltmek uzun ve zahmetli bir iştir. CAD/CAM akışında yapılabilecek her düzeltme bu yüzden sinterden önce, tebeşir kıvamındaki parçada yapılır. Kontak ve oklüzyon tasarımda doğru ayarlanmışsa sinter sonrası frez işi çoğu zaman destek bağlantısının kesildiği yerle sınırlı kalır, polisaj da daha kısa sürer. Yüzeyin kalitesi kazımadaki frez ucunun durumuna da bağlıdır. Aşınmış bir uç daha pürüzlü yüzey bırakır ve polisajı uzatır.

E.max ve diğer bloklarda polisaj

Lityum disilikatta parça mavi fazdayken kristalize hâline göre daha kolay işlenir. Ivoclar’ın IPS e.max CAD sayfasına göre restorasyon bu fazda yüksek parlaklığa kadar polisajlanabilir, sonra ek glaze ya da karakterizasyon yapılmadan kristalize edilebilir. Boya istemeyen tek renkli işlerde bu yol ayrı glaze uygulamasını ortadan kaldırır. Kristalizasyondan sonra yapılan düzeltmelerde ise cam seramiğe uygun polisaj seti kullanılır. Ayrıntılar e.max CAD rehberi yazısında.

Feldspatik seramik bloklar da fırınlanmadan, yalnız polisajla bitirilebilir; VITA, VITABLOCS Mark II için ek fırınlama gerektirmeyen polisajla bitirmeyi belirtir. Hibrit seramik, kompozit blok ve PMMA gibi rezin içeren malzemeler porselen fırınına girmez. Bunlarda son yüzeyi büyük ölçüde polisaj verir; bazı sistemlerin ışıkla sertleşen yüzey kaplamaları da vardır. Polisaj setleri malzemeye göre ayrı üretilir ve seçimde blok üreticisinin kullanım kılavuzu esas alınır.

Polisaj ve glaze nasıl birlikte kullanılır?

İki yöntem birbirinin rakibi gibi anlatılır, oysa laboratuvarda çoğu zaman birlikte kullanılır. Glaze yüzeye ince bir cam tabakası ekler, polisaj malzemenin kendisini düzeltir. Gaonkar ve arkadaşlarının 2020 çalışmasında monolitik zirkonyum diskler frezle pürüzlendirildi, sonra iki ayrı polisaj setiyle parlatıldı ya da glaze’lendi. En düşük ortalama pürüzlülüğü son adımı elmas pastalı fırça olan OptraFine seti verdi, ama gruplar arasındaki farklar istatistik olarak anlamlı bulunmadı. Yazarlar bu setin glaze’e alternatif olabileceği sonucuna vardı.

Glaze’in ağızda zamanla aşındığı da biliniyor; Mai ve arkadaşları önceki bir çalışmaya dayanarak bunun altı ay içinde olabildiğini aktarır. Glaze gittiğinde altta polisajlanmış bir yüzey varsa sorun büyümez. Glaze frez izi taşıyan, polisajlanmamış bir yüzeye sürüldüyse aşınınca o pürüzlü yüzey açığa çıkar. Sağlam sıra bu yüzden önce polisaj, sonra gerekiyorsa boya ve glaze’dir.

Ağızda düzeltilen restorasyon nasıl polisajlanır?

Prova sırasında hekim oklüzal bir temas noktasını ya da sıkı bir kontağı frezle düzeltebilir. Bu düzeltme o bölgedeki glaze’i ve boyayı siler, altta frezle pürüzlenmiş seramik bırakır. Parça laboratuvara dönüp yeniden glaze fırınına girmeyecekse düzeltilen bölge muayenehanede, ağız dışında seramik polisaj setiyle kabadan inceye parlatılır. Gaonkar ve arkadaşlarının frezle pürüzlendirme adımı bu klinik düzeltmeyi taklit etmek için tasarlanmıştı; polisajlı örnekler glaze’li örneklerle aynı düzeyde pürüzlülük gösterdi.

Polisaj bittikten sonra parça temizlenir ve simantasyon protokolüne geçilir. Polisaj pastası ya da lastik kalıntısı iç yüzeye bulaşmamalıdır; iç yüzey, simana göre ayrıca hazırlanır.