ISO 6872 nedir? Dental seramiklerin sınıfları

ISO 6872 nedir, neyi düzenler?

ISO 6872, Uluslararası Standardizasyon Örgütü’nün (ISO) dental seramikler için yayımladığı standarttır. Zirkonyum disklerden e.max bloklara ve porselen tozlarına kadar dişte kullanılan seramiklerin hangi özellikleri taşıması ve bunların hangi testlerle ölçülmesi gerektiğini tanımlar.

Laboratuvarda en çok bilinen kısmı sınıf tablosudur. Standart, malzemeleri ölçülen bükülme dayanımına göre beş sınıfa ayırır ve her sınıf için hangi restorasyonların önerildiğini yazar. Bu yazıdaki tablo standardın 2015 sürümünden alındı. Bazı yeni ürün broşürleri 2024 sürümüne atıf yapıyor; o sürümün tablosu burada yok, kutunuzdaki sürüm farklıysa ürünün kılavuzuna bakın.

Standart olmasa her üretici numunesini kendi bildiği gibi hazırlayıp kırar, sonucu da istediği gibi yazardı. ISO 6872 numunenin biçimini, nasıl hazırlanıp kırılacağını ve hangi sonucun hangi restorasyona yettiğini tanımlar. Böylece kutuda “Sınıf 3” yazan bir bloğun tek kron ve azı dişi içermeyen 3 üyeli köprü için ölçüldüğünü, broşürü okumadan anlarsınız.

Bükülme dayanımı nasıl ölçülür?

Malzemeden küçük bir numune hazırlanır, kırılana kadar bükülür ve kırılma anındaki gerilim MPa (megapaskal) cinsinden yazılır. Sayı büyüdükçe malzeme o kadar zor kırılır.

En bilinen yöntem **üç nokta testi**dir: çubuk biçimli numune iki desteğin üstüne konur ve tam ortasından bastırılır. Numune bükülürken alt yüzü gerilir ve kırılma çoğu zaman oradan başlar, çünkü seramikler çekmeye, basmaya göre çok daha dayanıksızdır. Başka yöntemler de vardır: dört nokta testi ve disk biçimli numuneyle yapılan biaksiyel test.

ISO 6872’de beş sınıf hangileri?

Her sınıfın bir asgari ortalama dayanımı ve önerilen kullanım alanı vardır. Sınıf büyüdükçe malzemeye daha büyük ve daha çok yük alan restorasyon emanet edilir:

Örnek olarak: Ivoclar, IPS e.max CAD’i Sınıf 3’e koyar; bu yüzden tek kron için yeterli, ama azı dişini içeren bir köprü için yetersizdir. E.max nedir yazısında e.max’ın neden köprüde sınırlı kaldığını görebilirsiniz.

Ürün etiketindeki sınıf nasıl okunur?

Etikette ya da kullanım kılavuzunda genellikle iki bilgi birlikte yazar: tip ve sınıf. Tip, seramiğin nasıl geldiğini anlatır: Tip I toz hâlinde gelen, örneğin elle yığılan porselen; Tip II ise blok ve disk gibi diğer biçimler. Kazınan malzemelerin çoğu Tip II’dir.

Sınıfı belirleyen, standart teste göre ölçülüp belgede beyan edilen değerdir, reklamdaki sayı değil. IPS e.max CAD için ortalama 530 MPa, garanti edilen alt sınır 360 MPa’dır. IPS e.max ZirCAD’de MT için alt sınır 700 MPa ve tipik değer 850 MPa (Sınıf 4), LT için alt sınır 900 MPa, tipik değer 1200 MPa’dır (Sınıf 5). Etiketin geri kalanının nasıl okunduğu blok ve disk nedir yazısında.

Sınıf, malzemenin nerede kullanılacağını tek başına belirler mi?

Hayır; sınıf bir tavandır, asıl sınır ürünün kullanım kılavuzudur (IFU). Örneğin Dentsply Sirona’nın Cercon xt ML diski Sınıf 4’tedir, yani standart ona azı dişini içeren 3 üyeli köprü için izin verir; ama üreticisi kılavuzunda azı bölgesindeki köprüyü kontrendike sayar.

Aynı mantık itriya türleri (3Y, 4Y, 5Y) için de geçerlidir. Zirkonyum nedir yazısındaki 3Y, 4Y, 5Y ayrımı tek başına ISO sınıfını söylemez: Bernauer ve arkadaşlarının derlemesine göre 800 MPa’yı aşan bazı 4Y ürünler Sınıf 5’e girebilir, aynı etiketi taşıyan başkaları giremez. Hangi ürünün hangi sınıfta olduğu zirkonyum blok çeşitleri yazısında.

MPa değerleri neden doğrudan karşılaştırılamaz?

Çünkü sayı, ölçüldüğü teste bağlıdır. Kuraray, Katana disklerinin dayanımını üç nokta testiyle verir; Ivoclar, IPS e.max CAD’inkini biaksiyel testle. Numunenin biçimi ve hazırlanışı da sonucu etkiler. Bir belgede ortalama, ötekinde garanti edilen alt sınır yazabilir.

Bu yüzden iki broşürdeki MPa sayısını yan yana koymak çoğu zaman yanıltır. Daha güvenilir ölçüt, aynı standarda göre verilmiş sınıf ve ürünün IFU’sundaki endikasyon listesidir. Ürünleri bu gözle yan yana görmek için malzeme tablosu var.

ISO 6872 neyle karıştırılır?

Sınıf ve itriya sayısı. “Sınıf 4” ile “4Y” aynı şey değildir. Biri dayanım sınıfıdır, öteki zirkonyumdaki itriya oranı. Bir 4Y disk Sınıf 4’te de, Sınıf 5’te de olabilir.

ISO 6872 ve tıbbi cihaz sınıfı. Dental malzemeler tıbbi cihaz mevzuatına göre de bir risk sınıfına girer. O sınıflandırma ayrı bir sistemdir ve dayanımla ilgili değildir.

ISO 6872 ve kalite belgeleri. Üreticinin kalite yönetim sistemini belgeleyen standartlar (ISO 13485 gibi) şirketin süreçlerini anlatır; ISO 6872 ise malzemenin kendisini.