PMMA nedir? Polimetil metakrilat ve CAD/CAM blokları

PMMA ile bildiğimiz akrilik aynı şey mi?

Kimyasal olarak aynı aileden. Protez kaidesinde, elle yapılan geçicilerde ve birçok aparey işinde kullanılan akrilik de PMMA esaslıdır. Fark malzemenin nasıl polimerize edildiğindedir. Elle çalışılan akrilikte toz ile likit karıştırılır, sertleşme tezgâhta, muflada ya da ağızda olur. Karışım oranı, hava kabarcığı ve sıcaklık her seferinde biraz değişir.

CAD/CAM için satılan PMMA blok ve diskler ise fabrikada, kontrollü koşullarda polimerize edilir. Skorulska ve arkadaşlarının 2021 derlemesi Telio CAD gibi bloklardaki PMMA’nın çapraz bağlı olduğunu, bunun da onları dayanıklılık ve işlenebilirlikte geleneksel geçici reçinelerin önüne geçirdiğini yazar. Astudillo-Rubio ve arkadaşlarının 2018 derlemesi de bu blokların suyun karışmadığı, en uygun polimerizasyon koşullarında üretildiğini not eder. Laboratuvara gelen PMMA diskini, akriliğin bir kez ve iyi koşullarda sertleştirilmiş hâli olarak düşünmek yanlış olmaz.

Kazınan PMMA neden elle yapılandan sağlam?

Rexhepi ve arkadaşlarının 2023 sistematik derlemesine göre CAD/CAM PMMA, ısıyla polimerize edilen geleneksel PMMA ile aynı kimyayı paylaşsa da sertlik, bükülme dayanımı, bükülme modülü ve darbe direncinde ondan üstündür. Aynı derlemenin tablosu PMMA için 80-135 MPa bükülme dayanımı ve 2,68-3,43 GPa elastik modül aralığı verir. Skorulska derlemesindeki tabloda Polident’in CAD/CAM PMMA’sı için verilen değerler 114 MPa ve 2,77 GPa’dır.

Fark kron ölçeğinde de görülüyor. 2025 tarihli bir laboratuvar çalışmasında kazınmış PMMA kronlar, doğrudan yapılan PMMA kronların iki katından fazla yükte kırılmış. Ayrıntısı geçici kron nedir sayfasında.

Elastik modül PMMA’nın karakterini de anlatır. Rexhepi derlemesi feldspatik seramik için 45 GPa elastik modül verir; PMMA’nınki bunun onda birinin altında kalır. Yani PMMA seramiğe göre çok daha esnek bir malzemedir. İnce kesitte bu esneklik kırılmadan eğilmeye izin verir, köprü bağlantısında ve uzun gövdede ise eğilmenin kendisi sorun olur.

PMMA dişçilikte nerede kullanılır?

Dijital laboratuvarda PMMA’nın asıl işi geçici restorasyondur. Ivoclar, Telio CAD’i geçici kron, en fazla iki birleşik gövdeli geçici köprü ve implant üstü geçici hibrit abutment kron için önerir; ağız içinde kullanımı 6 ayla sınırlar. Rexhepi derlemesi CAD/CAM PMMA’nın bir yıla kadar kalan uzun süreli geçicilerde de kullanıldığını yazar. Hangi süre için tasarım yapılacağına yine kullanılan bloğun kılavuzu karar verir.

Bazı laboratuvarlar ön bölgede kalıcı seramiği kazımadan önce kron ya da lamine dizisinin formunu PMMA’dan kazıyıp hekime denemeye gönderir. Böylece dijital gülüş tasarımı planının ağızdaki karşılığı, pahalı malzeme harcanmadan görülür. İmplant tarafında PMMA, titanyum tabana yapıştırılan geçici hibrit abutment kron olarak kullanılır; bu yapı abutment nedir sayfasında anlatılıyor.

Benzer işlerde kullanılan başka polimerler de var. Seramik dolgulu kompozit bloklar ve yüksek performanslı bir termoplastik olan PEEK kendi sayfalarında anlatılıyor.

PMMA nasıl kazınır ve bitirilir?

PMMA’nın kazımadaki en büyük kolaylığı, makineden çıkan parçanın son hâlinde olmasıdır. Zirkonyum büyütülmüş ölçüde kazınıp fırında küçülür; PMMA’da sinterleme yoktur. Lityum disilikattaki gibi bir kristalizasyon fırını da gerekmez. Parça destek bağlantılarından ayrılır, kenarı düzeltilir ve cilalanır.

Ivoclar’ın ürün sayfası Telio CAD için önerilen kazıma cihazlarını sayar: CEREC Primemill, CEREC MC serisi, inLab MC X5 ve MC XL, Planmeca’nın PlanMill serisi. Bloklar B40L ve B55 boyutlarında, dokuz renkte ve tek translüsens seviyesinde (LT) sunulur. Aynı sayfaya göre parça kazımadan hemen sonra yüksek parlaklığa kadar cilalanabilir. Üreticinin OptraGloss lastiklerinden PMMA’ya uygun olanı yalnız açık mavi yüksek parlaklık lastiğidir. Seramikte kullanılan cila setini alışkanlıkla PMMA’ya da uygulamamak bu yüzden önemlidir.

Laboratuvarlarda PMMA’nın blok formunun yanında disk formu da yaygındır. Tek kron için blok yeter; çok üyeli işlerde ya da aynı anda birkaç geçici kazınacaksa disk daha uygundur. Format farkı blok ve disk nedir yazısında, uç seçimi frez ucu nedir yazısında, kazımanın genel adımları kazıma süreci yazısında anlatılıyor. Bitirmenin ayrıntısı polisaj nedir sayfasında.

PMMA’nın sınırları nelerdir?

PMMA geçici için iyi bir malzemedir, kalıcı restorasyon için sunulmaz. Düşük elastik modülü bunun bir parçasıdır; esnek malzeme uzun açıklıkta ve ince bağlantıda eğilir. Telio CAD’de üreticinin geçici köprüyü en fazla iki birleşik gövdeyle sınırlaması da bu tabloyla uyumludur.

Geçici malzemeler arasındaki karşılaştırmalar tek yönlü sonuç vermiyor. Astudillo-Rubio derlemesi, doğrudan yapılan geçicilerde bis-akril gibi dimetakrilat esaslı malzemelerin bükülme dayanımı ve sertlikte PMMA gibi monometakrilatlardan iyi olduğunu bulur. Bu sonuç elle yapılan geçicilere aittir, fabrikada polimerize edilmiş blokları kapsamaz.

Basılmış reçinelerle kıyas da net değil. Zarate-Maquera ve arkadaşlarının 2025 çalışmasında yaşlandırmadan önce iki grup arasında anlamlı fark çıkmamış, yaşlandırmadan sonra ise basılmış geçici kronlar kazınmış PMMA kronlardan daha yüksek kırılma direnci göstermiş. Dental 3B baskı bu yüzden geçici üretiminde kazımanın ciddi bir alternatifi. Seçim çoğu zaman laboratuvarın elindeki makineye, iş hacmine ve geçicinin ağızda kalacağı süreye göre yapılır.