Kristalizasyon nedir? E.max'ın fırın aşaması

Kristalizasyon nedir, bir cümlede ne demek?

Kristalizasyon, bir camın içinde kontrollü ısıtmayla kristallerin büyütülmesidir. Dişçilikte bu kelime neredeyse her zaman tek bir işi anlatır: mavi kazınan IPS e.max CAD kronun fırında son hâline getirilmesi.

E.max nedir yazısında gördüğümüz gibi, blok fabrikadan bir ara fazda çıkar. Bu **mavi faz**da malzeme kolay kazınır, ama henüz son rengine ve dayanımına ulaşmamıştır. Kazımadan sonra kron fırına girer, son sıcaklıkta birkaç dakika tutulur ve içindeki kristaller son biçimine dönüşür.

Bir benzetme: kek hamurunu kalıba dökersiniz, istediğiniz biçimi verirsiniz; ama keki kek yapan fırındır. Biçim fırından önce verilir, malzemenin asıl özelliği fırında ortaya çıkar.

Bu dönüşümü 3B kristalizasyon sahnesinde adım adım izleyebilirsiniz: zaman kaydırıcısını ilerlettikçe mavi kron ısınır, kristalleşir ve diş rengine döner; yanında sıcaklık, geçen süre ve dayanım değerleri de ilerler. Kronun boyutunun neredeyse hiç değişmediğine dikkat edin.

Mavi fazdan son faza ne değişir?

Üç şey değişir, biri değişmez.

• Renk: mavi-mor ve opak kron, diş rengine döner.
• Translüsens: cam yarı saydamlaşır, ışığı geçirmeye başlar.
• Dayanım: Ivoclar’a göre bükülme dayanımı mavi fazda 130 MPa’dır, kristalizasyondan sonra ortalama 530 MPa’ya çıkar. Kılavuzda garanti edilen alt sınır 360 MPa’dır.
• Boyut: neredeyse aynı kalır. Ivoclar yoğunlaşmayı %0,2 olarak verir ve bu küçük fark tasarım yazılımında telafi edilir.

Bu farkın laboratuvardaki karşılığı iş sırasıdır. Kazıma bitince kronda, bloğa bağlı kaldığı noktadan küçük bir çıkıntı kalır. Bu çıkıntının alınması ve kenarın kontrolü mavi fazda, malzeme 130 MPa’lık hâlindeyken yapılır. Fırından sonra aynı düzeltme dört kat dayanıklı bir malzemede yapılır ve çok daha zahmetlidir.

Kristalizasyon kaç derecede yapılır, ne kadar sürer?

IPS e.max CAD için 840-860 °C’de, toplam yaklaşık 25 dakikada; doğru değer her zaman fırının ve bloğun program tablosundadır. Ivoclar’ın 2017 tarihli kılavuzundan:

• Son sıcaklık: LT, MT ve HT bloklar için fırın serisine göre 840 ya da 850 °C, 7 dakika bekleme. MO ve Impulse’u da kapsayan programda 850 ya da 860 °C, 10 dakika bekleme.
• Toplam süre: standart program yaklaşık 25 dakika, MO ve Impulse için yaklaşık 35 dakika.
• Hız programı: en çok 2 üye için yaklaşık 14 dakika 55 saniye.

Üreticinin ürün sayfası, yeni fırınlar için daha kısa süreler verir. Örneğin Programat CS6 için en çok 2 restorasyonluk “Superspeed” programı 11 dakika 10 saniye, “Speed” programı 16 dakika 50 saniyedir. Aynı kron, laboratuvardaki fırının modeline göre farklı bir programla pişer.

Fırına koyarken kronun iç yüzeyine biraz fırın macunu konur, kron bir taşıyıcı pime oturtulur ve pim petek tablaya dikilir. Program blok türüne göre seçilir: MO bloktan kazınmış bir krona LT programı uygulanmaz.

Kristalizasyonda kron küçülür mü?

Neredeyse hiç; zirkonyumla en büyük farkı da budur. Zirkonyum sinterlenirken yaklaşık %20 küçülür; bu yüzden büyütülerek kazınır ve her disk partisinin kendi büyütme faktörü vardır. E.max’ta böyle bir büyütme gerekmez; kron neredeyse son ölçüsünde kazınır.

Devamı: Sinterleme nedir: zirkonyum fırında neden küçülür

Kristalizasyon hangi fırında yapılır, glaze ile birlikte mi?

Porselen ve cam seramik pişiren seramik fırınında yapılır, sinter fırınında değil. Sinter fırını zirkonyum için çok daha yüksek sıcaklığa göre kurulmuştur; iki fırının programları birbirinin yerine kullanılmaz.

Kronun yüzeyine renk için boya, parlaklık için glaze eklenir; bunlar da çoğu zaman fırınlanır. Bunların kristalizasyonla aynı fırınlamada mı, ayrı mı yapılacağını üreticinin program tablosu söyler.

Her lityum disilikat blok aynı kurala uymaz. Örneğin GC Initial LiSi Block fabrikadan tam kristalize gelir ve kazımadan sonra fırın gerektirmez. Hass Amber Mill’de ise aynı bloğun translüsensi, seçilen kristalizasyon sıcaklığıyla belirlenir. Bu yüzden lityum disilikat bir blokla çalışırken program e.max’tan ezbere alınmaz, o bloğun kılavuzuna bakılır.

Blok neden baştan son fazında satılmıyor?

Çünkü mavi faz kazımayı kolaylaştırır. Üreticiye göre 130 MPa dayanımdaki malzeme, ince kenarları kırılmadan ve makul bir sürede işlenebilir. Son fazdaki malzeme ise çok daha dayanıklıdır; kazınması da o ölçüde zahmetlidir.

Bunun bedeli, her kron için fazladan yaklaşık 25 dakikalık bir fırın adımıdır. GC Initial LiSi Block gibi tam kristalize bloklar öbür yolu seçer: kron makineden son hâlinde çıkar ve fırına girmez, ama makine bu kez daha sert bir malzemeyi işler; kazıma daha zahmetli olur, uçlar daha çabuk yıpranabilir. Laboratuvar seçimini kendi makinesine, uçlarına ve fırın düzenine göre yapar.

Kristalizasyon neyle karıştırılır?

Kristalizasyon ve sinterleme. İkisinde de parça kazımadan sonra fırına girer, ama farklı malzemelerde farklı şeyler olur. E.max kristalize edilir: 840-860 °C, yarım saat kadar, boyut neredeyse aynı. Zirkonyum sinterlenir: 1450-1550 °C, saatler, yaklaşık %20 küçülme. Ayrıntısı sinterleme nedir yazısında.

Kristalizasyon ve glaze. Glaze yüzeye ince, parlak, camsı bir katman verir; malzemenin iç yapısını değiştirmez. Kristalizasyon ise malzemenin kendisini dönüştürür.

Kristalizasyon ve presleme. IPS e.max Press tabletleri fırında yumuşatılıp kalıba preslenir; bu bir şekillendirme yöntemidir. Kristalizasyon ise e.max CAD’de biçim zaten kazınmışken yapılan son fırınlamadır.

Devamı: IPS e.max CAD rehberi: kristalizasyon programı, asgari kalınlık ve translüsens seçimi